Hanzehandel

Een Hanze of Hanza (‘groep’, ‘schare’ of ‘gevolg’, van het Oudhoogduits hansa) was een samenwerkingsverband van handelaren en steden tijdens de late middeleeuwen.

De Duitse Hanze is echter veruit de belangrijkste en bekendste, en wordt vaak kortweg de Hanze genoemd. Deze vormde zich om van koopliedenassociatie tot stedenverbond, en bestond op het hoogtepunt uit ca. 200 steden, van Londen tot Novgorod.

bron Wikipedia

Het Hanzeverbond

Het Nederlandse woord ‘Hanze’ (Duits ‘Hanse’ of Latijn ‘Hansa’) betekent groep of gemeenschap. We komen het woord niet alleen tegen in Hanzeverbond, maar ook in Lufthansa (Air Hansa), Hansabank (Baltische staten), Hansa Sail (Rostock), Hansa Green Tour en de Hanzehogeschool Groningen.

Sommige Duitse Hanzesteden zoals Bremen, Hamburg en Stade zijn trots op hun Hanzeverleden en zetten een ‘H’ op de kentekens van voertuigen.

De officiële start van het internationale Hanzeverbond was in 1356 toen de eerste Hansetag in Lübeck werd gehouden: en in 1669 was daar ook de laatste Hansetag. In een periode van ca. 300 jaar waren meer dan 200 (handels)steden in Noordwest Europa actief in het Hanzeverbond.

Hanzestad Lübeck
Hanzestad Lübeck

Er kan worden gesproken van een kringloop van goederen via een netwerk van zeeverbindingen via de Noordzee en de Baltische Zee: op basis van de huidige inzichten kan feitelijk worden gesproken van een circulaire economie avant la lettre.

De Hanzehandel was gebaseerd op een unieke en duurzame samenwerking tussen kooplieden en steden annex zee- en binnenhavens. Het Hanzeverbond kende eigen wet- en regelgeving en de steden vormden een confederatie van stadstaten, die hun gezamenlijke economische belangen met politieke en militaire middelen beschermden. Het economische gebied strekte zich uit van Londen tot Novgorod in Rusland.

Aan het succesvolle Hanzeverbond kwam een einde toen nationale staten sterker werden en de macht van steden afnam. Maar de Hanzementaliteit zit nog steeds in het DNA van de betreffende steden.

Er worden jaarlijks Internationale Hanzedagen (4 dagen) gehouden, waaraan ca. 180 steden uit 16 landen deelnemen en waarbij vooral de historie en folklore, toerisme en recreatie centraal staan.

De Nederlandse Hanzesteden

De Hanzetijd vormt een zeer belangrijke periode in het ontstaan en de geschiedenis van Nederland. Om die reden is De Hanze als 7-de van 50 thema’s opgenomen in de Canon van Nederland.

In Nederland waren overwegend Oost Nederlandse steden met zee- en binnenhavens actief lid van het machtige Hanzeverbond: Arnhem, Deventer, Doesburg, Elburg, Groningen, Harderwijk, Hasselt, Hattem, Kampen, Nijmegen, Oldenzaal, Ommen, Roermond, Stavoren, Tiel, Venlo, Zaltbommel, Zutphen en Zwolle. Ook bestonden er intensieve handelsrelaties met (partner)steden als Amsterdam, Brielle, Dordrecht, Middelburg en Zierikzee.

De IJsselvallei was in de Hanzetijd een belangrijke verbinding tussen de Rijn en het Duitse achterland en de Zuiderzee, die toegang bood tot de Noordzee en de Oostzee of Baltische Zee. Zo was Kampen in die periode een van de rijkste en machtigste steden van Europa: deze stad kan worden gezien als het Rotterdam van de Middeleeuwen en het koggeschip als het containerschip van de Middeleeuwen.

De Nieuwe Hanze

Wat naast de Internationale Hanzedagen ook is gebleven, zijn het unieke ‘Rijnlandse’ DNA van het Hanzeverbond en de oude ‘Hanzewaarden’:

  • verbondenheid en samenwerking
  • durf en lef
  • ondernemerschap
  • burgerzin en gemeenschapszin

bron Harry Webers voorzitter SER Overijssel